بيان حد الشكر وحقيقته (3/3)

Şükrün Hudut ve Hakikati

Şükrün anlamları, yalnızca dil çalışmasından başka hiçbir şeyden istisna değildir. Kusurluluk adıyla bilinen Hamdu'l-Kassar şöyle demiştir: "Şükür, nefsin kendisini nimete misafir olarak görmesidir." Bu, bilgi anlamının şükrün anlamlarından yalnızca biri olduğuna işaret eder. Cüneyd ise şöyle demiştir: "Şükür, nefsin kendisini nimetin ehli olmadığını görmesidir." Bu, kalbin belirli hallerine işaret eder. Bunların sözleri onların hallerini açığa vurur; işte bu sebeple cevapları farklılaşır ve birleşmez. Dahası, her birinin cevabı iki halin birinde değişebilir; çünkü onlar yalnızca mevcut ve hâkim hallerinden, kendilerine gereken şeylerle ilgilenerek gereksiz şeylerden yüz çevirerek konuşurlar; veya soruyu yapan kişinin durumuna layık gördükleri şekilde konuşurlar, yalnızca ihtiyaç duyulan kısmı zikredip gereksiz olanı görmezden gelirler. Bu nedenle söylediklerimizin onlara karşı bir tenkid olduğunu zannetmemelisin. Zira tüm şerh ettiğimiz anlamlar onlara sunulsa bunları inkar ederlerdi diye düşünmek, aslında hiçbir akılll kimse hakkında caiz değildir. Ancak şu vardır: lisan alanında bir ihtilaf ortaya çıkabilir; yani şükür ismi, dilde konuşma işlemi açısından tüm bu anlamları mı kapsar, yoksa bunlardan bazılarını kasten mı alır ve geri kalan anlamlar mı onun tabi ve lüzum sonuçları konumunda mı kalır — bunu tartışmak mümkündür. Ancak bu eserde dil konularının açıklanması bizim maksadımız değildir; zira bu, ahiret yolunun ilmi açısından hiçbir şekilde önem taşımaz. Başarı ve muvaffakiyet Allah'ın rahmetiyledir.