فصل غزوة ذات الرقاع

Zâtü'r-Rikâ Gazvesi Faslı

Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem, Bi'r-i Maûne'de Kur'a okuyanları (kurrâ) öldürenlere beddua ederek bir ay kunut yaptı.

Sonra Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Zâtü'r-Rikâ gazvesine çıktı ki bu, Necid gazvesidir. Bu dördüncü yılın Cumâde'l-Ûlâ ayında Muhârib ile Sa'd b. Ğatafân oğullarından Sa'lebe oğulları kabilesini hedefleyerek yola çıktı ve Medine'ye Ebû Zerr el-Gıfârî'yi vekil bıraktı.

Yola devam ederek Nahl'e ulaştı, Ğatafân'dan bir topluluğa rastladı; onlar durakladılar ve aralarında savaş olmadı. Ancak İbn İshak ve diğer siyer âlimlerinin zikrettiğine göre o gün korku namazını (salâtu'l-havf) kıldı. Bu durum güçlükle karşılanmıştır, çünkü Şâfiî, Ahmed ve Nesâî'nin Ebû Saîd'den rivayetinde, müşriklerin Hendek günü Nebî sallallahu aleyhi ve sellem'i öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarından alıkoyduğu ve onun bu namazları toplu olarak kıldığı gelmiştir; bu ise korku namazının inişinden öncedir. Dediler ki: Korku namazı ancak Usfân'da inmiştir, nitekim Ebû Ayyâş ez-Zürakî'nin rivayet ettiği gibi. O şöyle demiştir: Nebî sallallahu aleyhi ve sellem ile Usfân'daydık, bize öğle namazını kıldırdı. O gün müşriklerin başında Halid b. Velid vardı.

Müşrikler dediler ki: "Onlardan bir gaflet anı yakaladık." Sonra dediler ki: "Onların bundan sonra kılacakları bir namaz daha var ki, bu onlara mallarından ve çocuklarından daha sevgilidir." Bunun üzerine -yani korku namazı- öğle ile ikindi arasında indi. Bize ikindi namazını kıldırdı ve bizi iki gruba ayırdı... ve hadisi zikretti.

Bunu İmam Ahmed, Ebû Dâvûd ve Nesâî rivayet etmiştir.

Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den: Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem Dacnân ile Usfân arasında konaklamış, müşrikleri kuşatıyordu. Müşrikler dediler ki: "Bunların bir namazı var ki, onlara çocuklarından ve mallarından daha sevgilidir. İşinizi toparlayın, sonra üzerlerine tek bir hamlede saldırın." Bunun üzerine Cibril aleyhisselâm geldi ve ona ashabını iki gruba ayırmasını emretti... ve hadisi zikretti.

Bunu Nesâî ve Tirmizî rivayet etmiş, Tirmizî "hasen sahih" demiştir.

İhtilafsız bilinmektedir ki Usfân gazvesi Hendek'ten sonra olmuştur; bu da Zâtü'r-Rikâ'nın ondan sonra, hatta Hayber'den sonra olmasını gerektirir. Bunu destekleyen husus, Ebû Mûsâ el-Eş'arî ve Ebû Hüreyre radıyallahu anhümâ'nın bu gazveye katılmış olmalarıdır. Ebû Mûsâ el-Eş'arî'ye gelince, Sahihayn'da ondan rivayet edildiğine göre Zâtü'r-Rikâ gazvesine katılmıştır; ayakları yara olduğunda üzerlerine bez parçaları (rika') sardıkları için bu isimle anılmıştır. Ebû Hüreyre'ye gelince, Mervân b. Hakem'in ondan rivayetinde, ona "Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem ile korku namazı kıldın mı?" diye sormuş, o da "Evet" demiştir. "Ne zaman?" diye sorunca "Necid gazvesi yılında" demiş ve korku namazının kılınış şekillerinden birini zikretmiştir. Bunu İmam Ahmed, Ebû Dâvûd ve Nesâî rivayet etmiştir.

Bazı tarih âlimleri şöyle demiştir: Zâtü'r-Rikâ gazvesi birden fazla kez olmuştur; biri Hendek'ten önce, diğeri ondan sonra. Derim ki: Ancak eğer korku namazının ancak Usfân'da farz kılındığına dair hadis sahih ise, birincisinde korku namazını kılmış olması yönü uygun düşmez.

Zikrettiklerine göre bu gazvede meydana gelen olaylardan biri, Câbir'in devesi ve onu Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e satması kıssasıdır. Bunda bir tereddüt vardır, çünkü bunun Tebük gazvesinde olduğu gelmiştir; ancak bu (Zâtü'r-Rikâ'ya nispet), babasının Uhud'da öldürülmüş olması ve kız kardeşlerini geride b