بيان الأسباب المقوية لحب الله تعالى (3/3)

Allah Teâlâ'nın sevgisini kuvvetlendiren sebeplerin beyanı (3/3)

Işık, yandığında hemen kurtulur; oysa insanoğlu ebediyen yahut uzun bir müddet ateşte kalır. Bunun içindir ki Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle nida ederdi: "Ben sizi ateşten kemerlerinizden tutarak alıkoymaya çalışıyorum, siz ise pervanelerin ateşe atıldığı gibi ona atılıyorsunuz." İşte bu, Allah Teâlâ'nın en küçük hayvanlardaki yaratma sanatının acâiplerinden şaşırtıcı bir parıltıdır. Onda öyle acâipler vardır ki, öncekiler ve sonrakiler onun hakikatini kuşatmak için bir araya gelseler yine de gerçeğine güç yetiremez, açık suretinin zâhirinden bile birçok hususu idrak edemezlerdi. Onun gizli mânâlarına gelince, bunlara ancak Allah Teâlâ vâkıftır.

Sonra her hayvan ve bitkide, başkasının ortak olmadığı, kendisine has bir acâiplik ve acâipler vardır. Bal arısına ve onun acâiplerine bak: Allah Teâlâ ona nasıl vahyetti de dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptığı kovanlıklardan evler edindi; nasıl onun salyasından balmumu ve balı çıkardı, birini ışık, diğerini şifa kıldı. Sonra onun çiçek ve şükûfelerden faydalanmasındaki, pisliklerden ve murdarlıklardan sakınmasındaki acâip haline, hepsinin en irisi ve emiri olan tek bir arıya itaat etmesine dikkat etsen; Allah Teâlâ'nın onun emirine aralarında adalet ve insaf icra etmesi için verdiği yetkiye baksan -öyle ki, murdar bir şeye konan her arıyı çıkış kapısında öldürtür- bunda başka bir hayret daha bulursun; eğer kendi nefsinde basiretli isen, karnının ve şehvetlerinin derdinden, akranlarınla düşmanlık, kardeşlerinle dostluk kaygılarından boş isen.

Sonra bütün bunları bir yana bırak da onların evlerini balmumundan nasıl inşa ettiklerine, bütün şekiller içinden altıgen şekli nasıl seçtiklerine bak. Ne yuvarlak, ne kare, ne beşgen ev yaparlar; belirli bir özelliğinden dolayı altıgen yaparlar ki, bu özelliği kavramaktan mühendislerin anlayışı bile kısa kalır. Şöyle ki: En geniş ve en çok kapsayan şekiller yuvarlak ve ona yakın olanlardır. Fakat kareden köşeler zayi olur ve boş kalır; arı peteğinin şekli ise yuvarlağa yakın uzunca bir şekildir, bu yüzden köşelerin boşa gitmemesi için kareyi terk etmiştir. Sonra eğer yuvarlak yapsaydı, evlerin dışında boş yerler kalırdı; çünkü yuvarlak şekiller bir araya getirildiğinde sıkışık biçimde birleşmezler. Köşeli şekiller içinde ise, hem yuvarlağa yakın kapsayıcılığı olan hem de bir araya geldiğinde aralarında hiç boşluk kalmayacak şekilde sıkışan tek şekil altıgendir. İşte bu, bu şeklin has bir özelliğidir. Bak, cismi küçük ve yapısı zarif olan bal arısına Allah Teâlâ ne şekilde ilham etti; ona olan lütfundan, varlığına ve rahat yaşayabilmesi için ihtiyaç duyduğu şeylere ne kadar itina gösterdi. Sübhanallah, O'nun şânı ne büyük, lütfu ve ihsanı ne geniştir.

İşte hayvanların en hakirlerinden olan bu küçük parıltıdan ibret al; yerin ve göklerin melekûtundaki acâipleri ise bir yana bırak. Çünkü kısır anlayışımızın ulaştığı bu miktarı açıklamaya ömürler yetmez; bizim ilmimizin kuşattığının, âlimlerin ve peygamberlerin kuşattığına oranı yoktur; bütün yaratılmışların ilminin kuşattığının, Allah Teâlâ'nın kendine has kıldığı ilme oranı da yoktur. Bilakis yaratılmışların bildiği her şey, Allah Teâlâ'nın ilminin yanında ilim diye anılmayı hak etmez. İşte bu ve benzeri hususları düşünmekle, iki yoldan en kolayı ile marifet artar; marifet arttıkça da muhabbet artar. Şayet Allah Teâlâ'ya kavuşma saadetini talep ediyorsan, dünyayı arkana at, ömrünü daimi zikirle ve gerekli tefekkürle geçir; belki bundan az bir pay elde edersin, ama o az pay ile sonu olmayan büyük bir mülke nail olursun.