$ 995 - زيد بن أرقم (1/2)
995- Zeyd bin Erkam (1/2)
ابن زيد بن قيس بن النعمان بن مالك الأغر بن ثعلبة بن كعب بن الخزرج بن
الحارث بن الخزرج، قال: ولم تسم لنا أمه، فولد زيد بن أرقم: قيسا, وسويدا،
وأمهما هند بنت يزيد بن عمرو بن شرحبيل بن النعمان بن نميرة بن معاوية بن
الحارث بن زيد بن مالك بن معاوية بن ثور بن كندة، وقد درج ولد قيس بن
النعمان, فلم يبق لهم عقب.
6597 - أخبرنا عبيد الله بن موسى, والفضل بن دكين قالا: حدثنا إسرائيل,
عن أبي إسحاق, قال: سألت زيد بن أرقم يوم فطر وهو إلى جنبي: كم غزوت مع
رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ قال: سبع عشرة غزوة, قلت: كم غزا رسول الله
صلى الله عليه وسلم؟ قال: تسع عشرة غزوة.
6598 - أخبرنا سعيد بن منصور، قال: حدثنا حديج بن معاوية، عن أبي إسحاق،
قال: سمعت زيد بن أرقم يقول: غزوت مع رسول الله صلى الله عليه وسلم سبع
عشرة غزوة.
6599 - أخبرنا الفضل بن دكين, والحسن بن موسى, قالا: حدثنا زهير، عن أبي
إسحاق، قال: سألت زيد بن أرقم: كم غزوت مع رسول الله صلى الله عليه وسلم؟
قال: سبع عشرة غزوة.
قال: وسمعت زيد بن أرقم يقول: غزا رسول الله صلى الله عليه وسلم تسع عشرة.
6600 - أخبرنا هشام أبو الوليد الطيالسي، قال: حدثنا شعبة، قال: أخبرني أبو
إسحاق، قال: خرج الناس يستسقون, وزيد بن أرقم فيهم، ما بيني وبينه إلا رجل،
قال: قلت: كم غزا رسول الله صلى الله عليه وسلم؟ قال: تسع عشرة، قال: قلت:
كم غزوت معه؟ قال: سبع عشرة، قال: قلت: ما أول ما غزا؟ قال: ذو العشيرا, أو
ذو العشير، قال: فصلى عبد الله بن زيد بالناس ركعتين.
6601 - قال: (*) قال محمد بن عمر: حدثت عبد الله بن جعفر الزهري بحديث
إسرائيل، عن أبي إسحاق، عن زيد بن أرقم, فيما ذكرنا أنه غزا مع رسول الله
صلى الله عليه وسلم فقال: هذا إسناد العراق، هكذا يقولون، وأما في روايتنا
ورواية غيرنا من أهل البلد والعلم بالسيرة: فأول غزوة غزاها زيد بن أرقم
حين بلغ الحلم مع رسول الله صلى الله عليه وسلم غزوة المريسيع، فحضر كلام
عبد الله بن أبي بن سلول حين غضب من دعاء جهجاه (1) بن سعيد: يا آل قريش.
فذكر المهاجرين, فقال: قد نافرونا وكاثرونا في بلدنا, وأنكروا منتنا, ثم
أقبل على من حضر من قومه, فقال: هذا ما فعلتم بأنفسكم أحللتموهم بلادكم,
فنزلوا منازلكم, وآسيتموهم في أموالكم، وجعلتم أنفسكم أغراضا للمنايا،
فقتلتم دونه، فأيتمتم أولادكم، وقللتم (2) وكثروا، والله لقد ظننت أني
سأموت قبل أن أسمع جهجاه يهتف بما هتف به، أما والله، لئن رجعنا إلى
المدينة ليخرجن الأعز منها الأذل، في كلام له يومئذ كثير.
فقام زيد بن أرقم بهذا الحديث كله إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم,
فأخبره به، فكره رسول الله صلى الله عليه وسلم خبره وتغير وجهه، وقال: يا
غلام, لعلك غضبت (عليه)، قال: لا والله لقد سمعته منه، قال: لعله أخطأ
سمعك، قال: لا والله يا نبي الله، قال: فلعله شبه عليك، قال: لا والله (لقد
سمعته منه يا رسول الله), وشاع الحديث في العسكر، فأقبل رهط من الأنصار
يؤنبون زيدا ويلومونه, ويقولون: عمدت إلى سيد قومك تقول عليه ما لم يقل،
وقد ظلمت وقطعت الرحم، فقال زيد: والله لقد سمعته منه، ووالله ما كان في
الخرزج رجل أحب إلى أبي من عبد الله بن أبي، ووالله لو سمعت هذه المقالة من
أبي لنقلتها إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم, وإني لأرجو أن ينزل الله
على نبيه تصديق قولي.
وجعل زيد يقول: اللهم أنزل على نبيك ما يصدق حديثي، ومشى ابن أبي إلى رسول
الله صلى الله عليه وسلم, فجعل يحلف بالله ما قلت ما قال زيد ولا تكلمت به،
وكان في القوم شريفا, فظان يظن أنه قد صدق، وظان يظن به أسوأ الظن, لما
كانوا يعرفون من رأيه ونفاقه.
وسار رسول الله صلى الله عليه وسلم من ساعته راجعا إلى المدينة، وجعل زيد
يعارض رسول الله صلى الله عليه وسلم في المسير يريه وجهه، إذ نزل على رسول
الله صلى الله عليه وسلم الوحي, فسري عنه، فأخذ بأذن زيد بن أرقم وهو على
راحلته حتى ارتفع من مقعده, ويرفع أذنه إلى السماء وهو يقول: وفت أذنك يا
غلام، وصدق الله حديثك, ونزلت في ابن أبي السورة: {إذا جاءك المنافقون} إلى
آخرها (*).
6602 - أخبرنا عبيد الله بن موسى، قال: أخبرنا إسرائيل، عن أبي إسحاق، عن
زيد بن أرقم، قال: كنت مع عمي، فسمعت عبد الله بن أبي ابن سلول يقول
لأصحابه: لا تنفقوا على من عند رسول الله صلى الله عليه وسلم حتى ينفضوا،
ولئن رجعنا إلى المدينة ليخرجن الأعز منها الأذل، فذكرت ذلك لعمي، فذكره
للنبي صلى الله عليه وسلم، فدعاني النبي صلى الله عليه وسلم، فحدثته، فأرسل
رسول الله صلى الله عليه وسلم إلى عبد الله بن أبي وأصحابه، فحلفوا ما
قالوا، فكذبني رسول الله صلى الله عليه وسلم وصدقه، فأصابني هم لم يصبني
مثله قط، وجلست في البيت، فقال لي عمي: ما أردت إلى أن كذبك النبي صلى الله
عليه وسلم ومقتك؟ فأنزل الله: {إذا جاءك المنافقون} فبعث إلي رسول الله صلى
الله عليه وسلم فقرأها علي، ثم قال: إن الله قد صدقك.
6603 - أخبرنا عبيد الله بن موسى، قال: حدثنا إسرائيل، عن السدي، عن أبي
سعيد الأزدي، قال: حدثنا زيد بن أرقم، قال: غزونا مع رسول الله صلى الله
عليه وسلم، وكان معنا أناس من الأعراب, قال: فكنا نبتدر الماء، وكان
الأعراب يسبقوننا, فيسبق الأعرابي أصحابه فيملأ الحوض, ويجعل حوله حجارة،
ويجعل النطع عليه, حتى يجيء أصحابه، قال: فأتى رجل من الأنصار أعرابيا،
فأرخى زمام ناقته أن تشرب، فأبى أن يدعه، فانتزع حجرا ففاض الماء، فرفع
Türkçe Tercüme
Zeyd bin Erkam (1/2)
İbn Zeyd bin Kays bin en-Numan bin Malik el-Ağr bin Saalebe bin Kab bin el-Hazrec bin el-Haris bin el-Hazrec. Annesi adı bize bilinmemiştir. Zeyd bin Erkam'dan Kays ve Suveyd doğmuştur. Anneleri Hind bint Yezid bin Amr bin Şurahbil bin en-Numan bin Nümeyra bin Muaviye bin el-Haris bin Zeyd bin Malik bin Muaviye bin Saur bin Kinda'dır. Kays bin en-Numan'ın çocuklarından geriye kalanlar yok olmuş ve onlardan soylu kimse kalmamıştır.
Ubeydullah bin Musa ve Fadl bin Dekin bize haber verdiler: İsrail bize rivayet etti, Ebu İshak'tan, şöyle dedi: Zeyd bin Erkam'a Ramazan bayramı günü yanı başımda sordum: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ile kaç gazaya katıldın? Dedi: On yedi gazaya. Sordum: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem kaç gazaya çıktı? Dedi: On dokuz gazaya.
Saîd bin Mansur bize haber verdi: Hadîc bin Muaviye bize rivayet etti, Ebu İshak'tan, şöyle dedi: Zeyd bin Erkam'ı işittim, derki: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ile on yedi gazaya katıldım.
Fadl bin Dekin ve Hasan bin Musa bize haber verdiler: Zuheyr bize rivayet etti, Ebu İshak'tan, şöyle dedi: Zeyd bin Erkam'a sordum: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ile kaç gazaya katıldın? Dedi: On yedi gazaya. Ve Zeyd bin Erkam'ı işittim, derki: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem on dokuz gazaya çıktı.
Hişam Ebu'l-Velîd et-Tiyalisi bize haber verdi: Şuba bize rivayet etti: Bana Ebu İshak haber verdi, şöyle dedi: İnsanlar istiğe çıktılar ve Zeyd bin Erkam de aralarında idi; benim ve onun arasında bir adam vardı. Sordum: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem kaç gazaya çıktı? Dedi: On dokuz. Sordum: Seninle birlikte kaç gazaya çıktı? Dedi: On yedi. Sordum: Onun ilk gazası ne idi? Dedi: Zu'l-Uşeyre veya Zu'l-Uşeyr. Bundan sonra Abdullah bin Zeyd halk için iki rekat kılmaya başladı.
Muhammed bin Ömer dedi: İsrail'in Ebu İshak'tan, onun Zeyd bin Erkam'dan rivayet ettiği, onu Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ile bu gazalarda bulunduğu hakkındaki hadisi Abdullah bin Cafer ez-Zührî'ye anlattım. O da şöyle dedi: Bu Irak isnadıdır, onlar böyle söylerler. Ancak bizim rivayetimizde ve bölgenin diğer bilginleri ile siyer konusunda bilenlerin rivayetinde: Zeyd bin Erkam'ın ilk gazası, rüşd çağına erişince Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem ile beraber gazaya çıktığı Müreysî gazasıdır. Orada Abdullah bin Ebi bin Selul'ün, Cehce bin Saîd'in "Ey Kureyş evladı!" diye seslendiğinden kızarak söylediği sözleri dinledi. Muhacirlerden söz etti ve şöyle dedi: Bizi kendi ülkemizde çoğunluğa ve güce yöneltip, bizim haraç verme hakkımızı bertaraf ettiler. Sonra kendi halkından orada bulunanlar yanına dönerek dedi: Kendinize işte bunu yaptınız. Onları kendi yurtlarınıza yerleştirdiniz, mallarınızda onlarla ortaştınız, kendinizi ölümün hedefi yaptınız, onlar uğruna ölüp gittiniz, çocuklarınızı yetim bıraktınız, kendileriniz azaldınız ve onlar çoğaldılar. Vallahi zannettim ki Cehce'nin seslenişini işitmeden önce ben ölüp gideceğim. Vallahi, Medine'ye dönersek, şereflileri oradan şerefsizleri çıkaran da kesinlikle çıkacak. O gün söylediği sözler çoktu.
Zeyd bin Erkam bu sözlerin hepsini Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e rapor etti. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem onun haberini hoş karşılamadı, yüzü değişti ve dedi: Ey genç, belki ona kızmışsındır? Dedi: Hayır, Vallahi, onu kendisinden işittim. Dedi: Belki kulağın hata yaptı? Dedi: Hayır, Vallahi ey Nebi'in Resulü. Dedi: Belki seni aldattı? Dedi: Hayır, Vallahi, onu kendisinden işittim ey Allah'ın Rasulü. Haber ordugâhta yayıldı. Ensardan bir grup Zeyd'i azarlamaya, kınamaya başladı ve dediler: Kendi toplumunun şerefli birinin üzerine yalan söylemek için mi mi? Haksızlık ettin ve akraba bağını kestiniz. Zeyd dedi: Vallahi onu kendisinden işittim. Vallahi Hazrec'te babamın hoşlanmadığından başka kimse yoktur Abdullah bin Ebi'den. Vallahi bu sözü babamdan işitseydim Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'e haber verdirdim ve Rabbim, Peygamberine sözümü tasdik edecek bir şey indireceğini ümit ediyorum.
Zeyd: "Allah'ım, Peygamberine benim haberimi tasdik eden bir şey indir" demek üzere dua etmeye başladı. Abdullah bin Ebi, Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in yanına gitti ve Vallahi söylemediğim bu sözleri ve böyle bir söz söylemediğini yeminle inkar etti. Toplumda şerefli biri idi, kimi onun doğru söylediğini zannetti, kimi de bildiği fikri ve nifakından dolayı onun hakkında en kötü zannı yaptı.
Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem hemen geri dönerek Medine'ye yöneldi. Zeyd bin Erkam
Yapay zekâ destekli tercümedir; ilmî çalışmalar için aslına başvurunuz.