$ 353- سعد بن عبادة (1/2)
353- Sa'd bin Ubâde (1/2)
ابن دليم بن حارثة بن أبي حزيمة بن ثعلبة بن طريف بن الخزرج بن ساعدة,
ويكنى أبا ثابت.
وأمه عمرة وهي الثالثة بنت مسعود بن قيس بن عمرو بن زيد مناة بن عدي بن
عمرو بن مالك بن النجار بن الخزرج، وهو ابن خالة سعد بن زيد الأشهلي من أهل
بدر، وكان لسعد بن عبادة من الولد: سعيد، ومحمد، وعبد الرحمن، وأمهم غزية
بنت سعد بن خليفة بن الأشرف بن أبي حزيمة بن ثعلبة بن طريف بن الخزرج بن
ساعدة، وقيس، وأمامة، وسدوس، وأمهم فكيهة بنت عبيد بن دليم بن حارثة بن أبي
حزيمة بن ثعلبة بن طريف بن الخزرج بن ساعدة، وكان سعد في الجاهلية يكتب
بالعربية, وكانت الكتابة في العرب قليلا، وكان يحسن العوم والرمي، وكان من
أحسن ذلك سمي الكامل، وكان سعد بن عبادة وعدة آباء له قبله في الجاهلية
ينادى على أطمهم: من أحب الشحم واللحم فليأت أطم دليم بن حارثة.
4665- أخبرنا أبو أسامة حماد بن أسامة، قال: أخبرنا هشام بن عروة، عن
أبيه، قال: أدركت سعد بن عبادة، وهو ينادي على أطمه: من أحب شحما أو لحما,
فليأت سعد بن عبادة، ثم أدركت ابنه مثل ذلك يدعو به، ولقد كنت أمشي في طريق
المدينة وأنا شاب, فمر علي عبد الله بن عمر منطلقا إلى أرضه بالعالية,
فقال: يا فتى، تعال انظر، هل ترى على أطم سعد بن عبادة أحدا ينادي؟ فنظرت,
فقلت: لا، فقال: صدقت.
4666- أخبرنا أبو أسامة، قال: أخبرنا هشام بن عروة، عن أبيه: أن سعد بن
عبادة كان يدعو: اللهم هب لي حمدا، وهب لي مجدا، لا مجد إلا بفعال، ولا
فعال إلا بمال، اللهم لا يصلحني القليل، ولا أصلح عليه.
قال محمد بن عمر: وكان سعد بن عبادة, والمنذر بن عمرو, وأبو دجانة لما
أسلموا يكسرون أصنام بني ساعدة، وشهد سعد العقبة مع السبعين من الأنصار في
روايتهم جميعا، وكان أحد النقباء الاثني عشر، فكان سيدا جوادا، ولم يشهد
بدرا، كان يتهيأ للخروج إلى بدر, ويأتي دور الأنصار يحضهم على الخروج, فنهش
قبل أن يخرج فأقام، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: لئن كان سعد لم
يشهدها لقد كان عليها حريصا, وروى بعضهم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم
ضرب له بسهمه وأجره، وليس ذلك بمجمع عليه ولا ثبت، ولم يذكره أحد ممن يروي
المغازي في تسمية من شهد بدرا، ولكنه قد شهد أحدا، والخندق، والمشاهد كلها
مع رسول الله صلى الله عليه وسلم، وكان سعد لما قدم رسول الله صلى الله
عليه وسلم يبعث إليه في كل يوم جفنة فيها ثريد بلحم، أو ثريد بلبن، أو ثريد
بخل وزيت, أو بسمن، وأكثر ذلك اللحم، فكانت جفنة سعد تدور مع رسول الله صلى
الله عليه وسلم في بيوت أزواجه، وكانت أمه عمرة بنت مسعود من المبايعات،
فتوفيت بالمدينة, ورسول الله صلى الله عليه وسلم غائب في غزوة دومة الجندل،
وكانت في شهر ربيع الأول, سنة خمس من الهجرة، وكان سعد بن عبادة معه في تلك
الغزوة، فلما قدم رسول الله صلى الله عليه وسلم المدينة, أتى قبرها فصلى عليها.
4667- أخبرنا محمد بن عبد الله الأنصاري، قال: أخبرنا سعيد بن أبي عروبة،
عن قتادة، عن سعيد بن المسيب: أن أم سعد بن عبادة ماتت والنبي عليه السلام
غائب، فقال له سعد: إن أم سعد ماتت، وإني أحب أن تصلي عليها، فصلى عليها
وقد أتى لها شهر.
4668- أخبرنا روح بن عبادة، قال: أخبرنا محمد بن أبي حفصة، قال: أخبرنا ابن
شهاب، عن عبيد الله بن عبد الله بن عتبة، عن ابن عباس, قال: استفتى سعد بن
عبادة رسول الله صلى الله عليه وسلم في نذر كان على أمه, فتوفيت قبل أن
تقضيه, فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: اقضه عنها.
4669 - أخبرنا روح بن عبادة، أخبرنا ابن جريج, قال: أخبرني يعلى، أنه سمع
عكرمة مولى ابن عباس يقول: أنبأنا ابن عباس؛ أن سعد بن عبادة ماتت أمه، وهو
غائب عنها، فأتى رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله، إن أمي
توفيت وأنا غائب، أفينفعها إن تصدقت عنها؟ قال: نعم، قال: فإني أشهدك أن
حائطي المخراف صدقة عنها.
4670- أخبرنا عمرو بن عاصم الكلابي، قال: أخبرنا همام، عن قتادة، عن سعيد
بن المسيب؛ أن سعدا أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: إن أم سعد ماتت ولم
توص، فهل ينفعها أن أصدق عنها؟ قال: نعم، قال: فأي الصدقة أحب إليك، أو
قال: أعجب إليك؟ قال: اسق الماء.
4671- أخبرنا هشام أبو الوليد، قال: أخبرنا شعبة، عن قتادة، عن سعيد بن
المسيب؛ أن أم سعد ماتت، فسأل النبي عليه السلام: أي الصدقة أفضل؟ قال: اسق الماء.
4672- أخبرنا عمرو بن عاصم، قال: أخبرنا سويد أبو حاتم صاحب الطعام, قال:
سمعت الحسن وسأله رجل: أشرب من ماء هذه السقاية التي في المسجد, فإنها
صدقة؟ فقال الحسن: قد شرب أبو بكر, وعمر رضي الله عنهما من سقاية أم سعد, فمه؟.
4673- أخبرنا محمد بن عمر, قال: حدثني معمر، ومحمد بن عبد الله، عن الزهري،
عن عبيد الله بن عبد الله بن عتبة، عن ابن عباس، عن عمر بن الخطاب؛ أن
الأنصار حين توفى الله نبيه صلى الله عليه وسلم اجتمعوا في سقيفة بني
ساعدة, ومعهم سعد بن عبادة، فتشاوروا في البيعة له، وبلغ الخبر أبا بكر,
وعمر رضي الله عنهما، فخرجا, حتى أتياهم, ومعهما ناس من المهاجرين, فجرى
بينهم وبين الأنصار كلام ومحاورة في بيعة سعد بن عبادة، فقام خطيب الأنصار,
فقال: أنا جذيلها المحكك، وعذيقها المرجب، منا أمير ومنكم أمير يا معشر
قريش، فكثر اللغط, وارتفعت الأصوات، فقال عمر: فقلت لأبي بكر: ابسط يدك،
فبسط يده فبايعته, وبايعه المهاجرون, وبايعه الأنصار، ونزونا على سعد بن
عبادة, وكان مزملا بين ظهرانيهم، فقلت: ما له؟ فقالوا: وجع، قال قائل منهم:
Türkçe Tercüme
سعد بن عبادة (1/2)
دليم bin Hariseh bin Ebi Hazime bin Saelebah bin Tarif bin el-Harzac bin Saede'nin oğlu. Künyeleri Ebu Sabit'tir.
Annesi Umre idi. O, Mesud bin Kays bin Amr bin Zeyd Menah bin Adi bin Amr bin Malik bin en-Necar bin el-Harzac'ın üçüncü kızıydı. O, Bedir ehli Saad bin Zeyd el-Eshhali'nin halasının oğlu idi. Saad bin Ebase'nin çocukları vardı: Said, Muhammed, Abdurahman. Bunların annesi Gaziye binti Saad bin Halifa bin el-Esrif bin Ebi Hazime bin Saelebah bin Tarif bin el-Harzac bin Saede idi. Diğerleri Kays, Umame, Sudus'tu. Bunların annesi Fakeyhah binti Ubeyd bin Delim bin Hariseh bin Ebi Hazime bin Saelebah bin Tarif bin el-Harzac bin Saede idi. Saad cahiliye döneminde Arapça yazı yazardı. Araplar arasında yazı nadirdi. Yüzme ve atıcılıkta mahir idi ve bu işlerde en iyileri olmakla "el-Kamil" adıyla anılırdı. Saad bin Ebase ve ondan önceki babasından pek çoğu cahiliye döneminde kalelerine şöyle seslenirlerdi: "Yağ ve eti sevense Delim bin Hariseh'in kalesine gelsin."
Ebu Usame Hammad bin Usame bize haber verdi, dedi ki: Bize Hiş'am bin Urve haber verdi, babasından, dedi ki: Saad bin Ebase'ye yetişmiştim, o kalesine şöyle sesleniyordu: "Yağ veya eti sevense Saad bin Ebase'ye gelsin." Sonra onun oğlunun da aynı şekilde çağırıştığına şahit oldum. Medine yolunda genç iken yürüyordum, Abdullah bin Ömer bana geçti, yüksek diyara doğru gidiyordu, dedi ki: Ey oğlan, gel bak, Saad bin Ebase'nin kalesinde birinin seslendiğini görüyor musun? Baktım, dedim: Hayır. Dedi: Doğru söyledin.
Ebu Usame bize haber verdi, dedi ki: Bize Hişam bin Urve haber verdi, babasından: Saad bin Ebase şöyle duâ ederdi: "Allah'ım bana övgü ve şeref ver. Şeref ise eylemlerle olur, eylemler de mallarla olur. Allah'ım az mal bana yetişmez, ona göre davranmam."
Muhammed bin Ömer dedi ki: Saad bin Ebase, el-Münzir bin Amr ve Ebu Cihane İslam'a girdiklerinde Beni Saede'nin putlarını kırarlardı. Saad Akabe'de yetmiş Ensar ile hazır bulunmuştur. Bütün rivayetlerde böyledir. Oniki Nükeba'dan biriydi. O, cömert bir seyitti. Bedir'e şahit olmamıştır. Bedir'e çıkmaya hazırlanırdı ve Ensar'ın evlerine giderek çıkmaya teşvik ederdi. Ancak dışarı çıkmadan önce bir ısırma hastalığına tutuldu ve kalakaldı. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem şöyle dedi: "Eğer Saad buna şahit olmadıysa, kesinlikle buna çok istekli idi." Bazıları rivâyet ettiler ki Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem ona kendi payıyla beraber bir hisse ve ecir verdi. Ancak bu konusunda ittifak yoktur ve sâbit değildir. Bedir'e şahit olanları kaydedenlerin hiç biri onu anmamıştır. Ancak o, Uhud'a, Hendek'e ve Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem ile bütün muhasara ve gazvelere şahit olmuştur. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem Medine'ye geldiğinde Saad her gün ona bir kap; etli çorba, ya da sütlü çorba, ya da sirke ve zeytinli çorba, ya da yağlı çorba gönderirdi. Çoğunlukla etli olurdu. Böylece Saad'ın kapı Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem'in hanımlarının evleri arasında dolaşırdı. Annesi Umre binti Mesud, biat edenlerden idi. O, Medine'de vefat etti. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem Dume-tü'l-Cendel gazvesinde gaip idi. Bu gazve Hicri beşinci yılın Rebi'ul-evvel ayında olmuştu. Saad bin Ebase bu gazvede onunla beraber idi. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem Medine'ye döndüğünde onun kabrini ziyaret ederek ona namaz kıldı.
Muhammed bin Abdullah el-Ensari bize haber verdi, dedi ki: Bize Said bin Ebi Urube haber verdi, Katade'den, Saeed bin el-Müseyyeb'den: Saad bin Ebase'nin annesi vefat ettiğinde Nebi Sallallahu aleyhi ve sellem gaip idi. Saad ona şöyle dedi: Saad'ın annesi öldü, ben senin ona namaz kılmanı isterim. O da namaz kıldı. Bir ay geçmişti.
Ruh bin Ubade bize haber verdi, dedi ki: Bize Muhammed bin Ebi Hafsa haber verdi, dedi ki: Bize İbn Şihab haber verdi, Ubeydullah bin Abdullah bin Utbah'tan, İbn Abbas'tan: Saad bin Ebase, Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem'e annesinin üzerinde olan bir nezr hakkında fetva sordu. O, onun yerine getirmeden önce vefat etti. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem şöyle dedi: "Onun yerine bunu yerine getir."
Ruh bin Ubade bize haber verdi, İbn Cüreyc bize haber verdi, dedi ki: Bana Yealâ haber verdi, İbn Abbas'ın azadlısı Ikrema'nın şöyle söylediğini işitti: İbn Abbas'tan haber verildi ki Saad bin Ebase'nin annesi vefat etti ve o gaip idi. Resulullah Sallallahu aleyhi ve sellem'e geldi ve dedi: "Ey Allah'ın Resulü, benim annem vefat etti ve ben ga
Yapay zekâ destekli tercümedir; ilmî çalışmalar için aslına başvurunuz.