القسم الرابع ما اختص به من الفضائل دون غيره

Dördüncü Kısım: Onun Başkasına Değil, Kendisine Has Kıldığı Faziletler

Bunlardan biri şudur ki, onun eşleri mü'minlerin anneleridir. Yüce Allah şöyle buyurmuştur: "Peygamber, mü'minlere kendi canlarından daha yakındır ve onun eşleri de mü'minlerin anneleridir." Bu annelikten kastedilen mana: saygı, itaat, kendilerine karşı gelmenin haram olması ve tazim edilmelerinin vücûbudur; yoksa kızlarının nikâhının haram olması ve kendileriyle halvet edilmesinin caiz olması değildir. Bu hürmet, kendilerinden başkasına sirayet etmez.

Peki onlar mü'min kadınların da anneleri midir? Bu hususta iki görüş vardır: Doğru olan görüş, bunun caiz olmadığıdır ki bu, Âişe radıyallahu anhâ'nın görüşüdür. Bu mesele, "müzekker sağlam cemi'e kadınlar dahil olur mu?" meselesine dayanır ki bu, usûl ilminde takarrür etmiş bir konudur.

Peki onların kardeşlerine "mü'minlerin dayıları" denilir mi? Bu hususta ihtilaf vardır; nass bunun caiz olduğunu göstermektedir.

Peki onların kızlarına "mü'minlerin kız kardeşleri" denilir mi? Şâfiî, el-Muhtasar'da bunun caiz olduğunu nas ile belirtmiştir. Ashabımızdan bazıları bunu caiz görmüş, bazıları ise men etmiştir. İbnü's-Sabbâğ ve başkaları bu konuda ona itiraz etmişler ve "yanılmıştır" demişlerdir.

Bir Fer'i Mesele:

Ona sallallahu aleyhi ve sellem "mü'minlerin babası" denilir mi? Begavî, ashabımızdan bazılarından bunun caiz olduğunu nakletmiştir.

Derim ki: Bu, Muâviye'nin görüşüdür. Übey ve İbn Abbas radıyallahu anhüm, "Peygamber, mü'minlere kendi canlarından daha yakındır ve onun eşleri de onların anneleridir; o da onların babasıdır" şeklinde okumuşlardır.

Vâhidî ise ashabımızdan bazılarından bunun men edildiğini nakletmiştir; delilleri Yüce Allah'ın şu sözüdür: "Muhammed, sizin erkeklerinizden hiçbirinin babası değildir." Ancak buradaki maksat, neseb bakımından babalık ilişkisidir; yoksa Ebû Dâvûd'un Kitâbü'l-İstitâbe'de rivayet ettiği hadiste geçtiği üzere: "Ben sizin için ancak bir baba gibiyim..." buyurulmuştur.