KURAN KATİBİ
İhyâu Ulûmi'd-Dîn

أما الواجبات الظاهرة فستة

Zâhirî vacipler ki altıdır

الأول مراقبة أول شهر رمضان وذلك برؤية الهلال فإن غم فاستكمال ثلاثين

يوما من شعبان

ونعني بالرؤية العلم ويحصل ذلك بقول عدل واحد ولا يثبت هلال شوال إلا

بقول عدلين احتياطا للعبادة

ومن سمع عدلا ووثق بقوله وغلب على ظنه صدقه لزمه الصوم وإن لم يقض القاضي

به فليتبع كل عبد في عبادته موجب ظنه وإذا رؤي الهلال ببلدة ولم ير بأخرى

وكان بينهما أقل من مرحلتين وجب الصوم على الكل وإن كان أكثر كان لكل بلدة

حكمها ولا يتعدى الوجوب

الثاني النية ولا بد لكل ليلة من نية مبيتة معينة جازمة فلو نوى أن يصوم

شهر رمضان دفعة واحدة لم يكفه وهو الذي عنينا بقولنا كل ليلة ولو نوى

بالنهار لم يجزه صوم رمضان ولا صوم الفرض إلا التطوع وهو الذي عنينا بقولنا

مبيتة ولو نوى الصوم مطلقا أو الفرض مطلقا لم يجزه حتى ينوي فريضة الله عز

وجل صوم رمضان ولو نوى ليلة الشك أن يصوم غدا إن كان من رمضان لم يجزه

فإنها ليست جازمة إلا أن تستند نيته إلى قول شاهد عدل واحتمال غلط العدل أو

كذبه لايبطل الجزم أو يستند إلى استصحاب حال كالشك في الليلة الأخيرة من

رمضان فذلك لا يمنع جزم النية أو يستند إلى اجتهاد كالمحبوس في المطمورة

إذا غلب على ظنه دخول رمضان باجتهاده فشكه لا يمنعه من النية

ومهما كان شاكا ليلة الشك لم ينفعه جزمه النية باللسان فإن النية محلها

القلب

ولا يتصور فيه جزم القصد مع الشك كما لو قال في وسط رمضان أصوم غدا إن

كان من رمضان فإن ذلك لايضره لأنه ترديد لفظ ومحل النية لا يتصور فيه تردد

بل هو قاطع بأنه من رمضان ومن نوى ليلا ثم أكل لم تفسد نيته ولو نوت امرأة

في الحيض ثم طهرت قبل الفجر صح صومها

الثالث الإمساك عن إيصال شيء إلى الجوف عمدا مع ذكر الصوم فيفسد صومه

بالأكل والشرب والسعوط والحقنة

ولا يفسد بالفصد والحجامة

والاكتحال وإدخال الميل في الأذن والإحليل إلا أن يقطر فيه ما يبلغ

المثانة وما يصل بغير قصد من غبار الطريق أو ذبابة تسبق إلى جوفه أو ما

يسبق إلى جوفه في المضمضة فلا يفطر إلا إذا بالغ في المضمضة فيفطر لأنه

مقصر وهو الذي أردنا بقولنا عمدا فأما ذكر الصوم فأردنا به الاحتراز عن

الناسي فإنه لايفطر

أما من أكل عامدا في طرفي النهار ثم ظهر له أنه أكل نهارا بالتحقيق فعليه

القضاء وإن بقي على حكم ظنه واجتهاده فلا قضاء عليه ولا ينبغي أن يأكل في

طرفي النهار إلا بنظر واجتهاد

الرابع الإمساك عن الجماع وحده مغيب الحشفة وإن جامع ناسيا لم يفطر وإن

جامع ليلا أو احتلم فأصبح جنبا لم يفطر وإن طلع الفجر وهو مخالط أهله فنزع

في الحال صح صومه فإن صبر فسد ولزمته الكفارة

الخامس الإمساك عن الاستمناء وهو إخراج المني قصدا بجماع أو بغير جماع

فإن ذلك يفطر ولا يفطر بقبلة زوجته ولا بمضاجعتها ما لم ينزل لكن يكره ذلك

إلا أن يكون شيخا أو مالكا لإربه فلا بأس بالتقبيل وتركه أولى

وإذا كان يخاف من التقبيل أن ينزل فقبل وسبق المني أفطر لتقصيره

السادس الإمساك عن إخراج القيء فالاستقاء يفسد الصوم وإن ذرعه القيء لم

يفسد صومه وإذا ابتلع نخامة من حلقه أو صدره لم يفسد صومه رخصة لعموم

البلوى به إلا أن يبتلعه بعد وصوله إلى فيه فإنه يفطر عند ذلك

Türkçe Tercüme

Görünür Vacipler altıdır:

Birincisi: Ramazan ayının ilk hilâlini gözetlemektir. Bu, hilâli görmekle gerçekleşir. Eğer bulutlu ise Şaban'ın otuz gününü tamamlamak gerekir. Görme ile kastedimiz ilimdir ve bu, bir adil kişinin sözüyle gerçekleşir. Şevval hilâli ise ibadetlere ihtiyat göstermek için iki adil kişinin sözüyle sabit olur. Her kim adil bir kişiyi işitip onun sözüne güvenirse ve sözünün doğruluğu üzerine galip zanına varsa ona oruç tutmak gerekir; hâkim kaza etmemiş olsa bile her kul ibadetinde zannının gerekini takip etsin. Eğer bir beldenin hilâli görülüp başka bir beldenin görülmezse ve aralarında iki merhale mesafesinden az varsa hepsine oruç tutmak gerekir; eğer daha fazla ise her beldenin kendi hükmü vardır ve vâcibiyet sınırını aşmaz.

İkincisi: Niyet olup her gece için belirli, kesin ve önceden yapılmış bir niyetle oruç tutmak şarttır. Eğer Ramazan ayını bir defada tutmaya niyetlenirse kendisine kâfi gelmez; bunu "her gece" demiş olduğumuzla kastediyoruz. Eğer gündüzde niyetlenirse Ramazan orucu ve farz oruç geçerli olmaz, ancak nafile oruç geçerlidir; bunu "önceden yapılmış" demiş olduğumuzla kastediyoruz. Eğer orucu mutlak olarak veya farzu mutlak olarak niyetlenirse geçerli olmaz; ta ki Allah'ın emri olan Ramazan orucu farzını niyetleninceye dek. Eğer şüphe gecesinde yarın oruç tutacağını niyetlenirse ve o yarın Ramazan'dan olursa geçerli olmaz; çünkü bu kesin değildir. Ancak niyeti bir adil şahidin sözüne dayandırırsa ve adil olana hata isnadı veya yalan söylemesi ihtimali, kesinliği bozmazsa; yahut Ramazan'ın son gecesinde durum muhafazasına dayandırırsa bu da niyetin kesinliğini engellemez; yahut içinde hapsolmuş birinin Ramazan'a girişi kendi çabalarıyla galip zannına varırsa, onun şüphesi niyeti tutmasına engel olmaz.

Şüphe gecesinde kim şüphede olursa, dilinkeyni kesin niyeti ona fayda vermez; çünkü niyetin yeri kalptir. Kalp içinde şüpheyle kesin kast tasavvur edilemez. Tıpkı Ramazan'ın ortasında "yarın oruç tutacağım eğer Ramazan'dan ise" derse, bu ona zarar vermez; çünkü bu lisan tasarrufu olup niyetin yeri bu tür çatışmayı tasavvur etmez, bilakis kalp kesin olarak onun Ramazan'dan olduğuna kaittir. Her kim gece niyetlerse sonra yerse niyeti bozulmaz. Eğer haid olan bir kadın gece niyetlense sonra fecirden önce temizlenirse orucu geçerli olur.

Üçüncüsü: Kasten ve orucu hatırlayarak karnına bir şey ulaştırmaktan imsaklıktır. Oruçu yemek, içmek, burnundan su çekmek ve lavmanla bozulur. Kan aldırmak, hacamat, kohl çekmek, kulağa şiş sokmak ve idrar yoluna damla damla konması bununla bozulmaz. Yol tozu, sineğin karnına girişi gibi kastlı olmayan şeyler veya gargara yaparken karnına giren şeyler orucu bozmazsa; ta ki gargara yaparken çok ileri giderse o zaman bozulur, çünkü o kasirlıktır. Bunu "kasten" demiş olduğumuzla kastediyoruz. "Oruzu hatırlamak" ile ise unutanı sakındığımızı kastediyoruz; çünkü o oruçu bozmazsa. Eğer gündüzün başı ve sonunda kasten yemişse sonra ona gündüz yemek olduğu hakikatte zahir olursa kaza gerekir; eğer zannına ve içtihadına devam ederse kaza yoktur. Gündüzün başı ve sonunda kast ve içtihatsız yememelidir.

Dördüncüsü: Cinsel ilişkiden imsaklıktır; cinsel organın gözükmesi cinsiyete demiryolu olur. Eğer unutarak cinsiyete girerse oruçu bozulmaz. Eğer gece cinsiyete girerse veya ihtilam ederek sabah cünüp olursa oruçu bozulmaz. Eğer fecir doğarken eşiyle ilişki halindeyse derhal çekilirse oruçu geçerlidir; dayanırsa bozulur ve ona keffaret gerekir.

Beşincisi: Istinza (istimna) yani kastle meni boşaltmaktan imsaklıktır; bunu cinsiyetle veya cinsiyet olmadan yapsa oruçu bozulur. Eşinin öpüşü ile bozulmaz, ona yatakta yatması da meni dışkırıncaya dek bozulmaz; ama bu hoş karşılanmaz; ancak yaşlı veya erk sahibi değilse öpüşmede bir beis yoktur ve bırakmak daha iyi olur. Eğer öpüşmeden meni çıkacağını korksa ve öpsüp meni önce atılırsa kasirlığı nedeniyle iftar etmiş olur.

Altıncısı: Kusmanın çıkmasından imsaklıktır. Istifrağ (kusulmaya çalışmak) oruçu bozar. Eğer kusma sıksa kusmuşsa oruçu bozulmaz. Eğer boğazından veya göğsünden nahr (salya) inerse oruçu bozulmaz; çünkü bu genel belaya karşı bir ruhsat olur. Ancak ağzına ulaştıktan sonra yutarsa o vakit iftar eder.

Yapay zekâ destekli tercümedir; ilmî çalışmalar için aslına başvurunuz.